Zimanê kurdî birîndar e

 
Lava
“Miletên bindest heyîna xwe ji serdestên xwe bi du tiştan, bi qeweta du çekan diparêzin:Ol yek, ziman dido. Lê heke ola miletên serdest û bindest yek bibe, hingî çek yek bi tenê ye û bend tenê ziman e.” Celadet Bedirxan

Dema Mîr Celadet Bedirxan rêziman û alfabaya kurdî sazkir û di hawara xwe, ya dilsoz bo kurdatiyê û ya dilşewat ser çanda me, de belav kir, gelek asteng peyda dibûn. Herweha jî vedenga hawara wî hîn jî nifşan şiyar dike.
Lê di dema îro de, di serdema Internêt û şêweyên dî yên ragihandinê, ew astengî nemane û belavkirin, xwendin û hînbûna bi zimanê zikmakî êdî hêsan e, ger xwestek û viyan hebe. Bi taybetî bo Kurdên ji dervey welêt.
Dixwazim li ser şêwek giring ya ragihandinê nerîna xwe bibêjim û rexneyên  xwe bînim ziman. Şêweyek ku bawerim di her malekê de peyda dibe: Internêt û malperên Kurdî.
Weke xwendevanekê ji berhemên bi zimanê kurdî re, û weke şagirtekê ku tim dixwazim hînî  her peyvekî bibim, her êşek, şahiyek, hawarek û ta bi navê her kevirek kurdî, ez malperan dişopênim, beşên kurdî dixwênim; carnan bi kêfxweşî û carnan bi mixabinî û dipûnijim:”aya berpirsiyarên hin malperan yan bi alfabaya xwe nizanin, yan jî nivîsan çawa dighêjin nav destê wan wisa pêşkêşî xwendevana dikin tevî çewtiyên rastnivîsê”. Li gel rêza min ji herkesekî re yên ku xwe dixwestênin di warê ragihandin û wêjeya kurdî de dixwazim bêjim ku yek ji erka rojnamevan û berpirsyaran rastkirina nivîsan e; ji ber rastxwendin, rastfêrbûn e.
Dibe ku hinek kes bêjin ku ez ne zimanzanim yan rewşenbîrim ta ku rexneyê bikim. Lê ev rastiya ku ez ne zimanzanim dihêle ku rexna min li cihê xwe be û çewtiyên tên kirin hîn beloqtir bin û berçav bin. Ev şaşiyên rastinvîsê, rêziman û bikar anîna peyvan yên ku ez dibînim, vêca yên ku ez wan nabînim ji ber nezaniya xwe, çendin?
Li vir dixwazim tenê çend nimûneyan bidim nîşandan û di bin de têbîniyên min. Pêşî spasiya min û rêza min ji nivîskaran re. Naveroka berheman pir xweş û balkêş in.
Di malpera kurdroj de nivîsarek bi navê “Herêma xwe ne ragir” :
- Piştî, êrîşên holako û cengîzxan , teter ,mexol û teymorling .gelê vê herêmê xwe diveweşênê ji toza simên hespên leşkerên dadgeran, û serê xwe careke dî hildidê û çi binêrê, kû warên wan, avadaniya wan talan û xopan bûye, mane şikêr , gir û xirbeh ......

* navên kesan û miletan yan welatan bi tîpên mezin tên nivîsîn: Holako, Cengîz, Wan..
* piştî nîşana xalê (niqta) mirov bi tîpên mezin dest bi hevokê dike: Gelê vê…
* peyva diveweşênê: (ve) ducarkirinê dide xwiyakirin û tu car nabe di nîva peyvê de were gotin yan nivîsînà vediweşênê
* mane şikêr = mane ji kê re
* peyva herêm di her hevokekê de bi awakî hatiye nivîsîn

* dijmin herêm dadkir dikir-à gerek: dijimin herêm dagirkir
* di gelek cihan de xalbendî ne di cihê xwe de tên bi kar anîn û ev xwendinê bi zehmet dixe û mebesta nivîskar baş diyar nabe.
* dawîwa= dawî wan
* û derevê ber bi roj hilatve...= û direvê ber bi Rojhilat ve
*Rabû alî karî da hin êlên ereban= alîkarî da hin êlên Ereban
*bi karanîna daçek û bernavan li gelek cihan şaş e.
*hokometa= hukûmeta, desthilatdariya

Her di wê malperê de gotarek bi navê”:
Dilvîn "ew lîstoka teybet bi zarokên kurda" di kurdroj de

çareseriyaekê bibîne bo wan problêmên jiyana zarok ya psykolog û wan Lîstokên zarokan "û tevlî fîlmên kartonî gerekin û pêtiviyeke ko jiyana zarokan ,şîrovebike ,ravebike,
*çareseryaek = çareseriyek
*pêtiviyek= pêdiviyek


Û her wiha bighêje wê perwerdê û pirskgirêkê pêşerojê di civakê û çareseriyaekê bibîne bo wan problêmên jiyana zarok ya psykolog û wan pirsgirêkan ji hev derxîne di jiyana xwe ya rojane û her dem bi riya dialog û hevpeyvînê bi lîstokan re Di wan pênc salan kesayetiya zarok avedibe",
* bi rastî hevokek pir dirêj û bê xalbend (ango xal, bihnok..)
*dîsan bi karanîna tîpên mezin û biçûk

Ew pêwendiyên bi wê lîstokê re giringtirîn ji hemû derdora zarok re .
*giringtirîn … (çi) hevok kêm e
Ew pirr bandorek xort heye li ser jiyana psykolojîk ya zarok .
*xort = xwirt
afrandiyarkirina avabûna nifşan
*?... afrandina…
û gelek hevok û peyvên din.

Malpera kerkuk dilê kurdistan e, pir peyvên Erebî bi kar tênin bi awakî ecêb! Dibe ku peyvên biyanî di her zimanî de hebin û helbet di zimanê kurdî de jî wê peyda bin. Lê ne bi vê piraniyê ku sêribê peyvan Erebî ne.
Di nuça 5/2/07
Berkay dibêje operasyoneka mehdûd, belkî bi avêtina topan û rêkirina eskerî bi balafiran li wî aliyê hidûdî mimkin e.

* di yek hevokê de 4 peyvên Erebî.



Nûçeya ser Orhan Pamûk:
Orhan Pamuk ji aliyê Yunus Hayal-î yê ko bi plankirina kuştina rojnamevanê ermenî Hrant Dinkî têt îtham kirin û niho jî girtiye ve hatibû tehdît kirin.
Orhan Pamuk niyet kiribû here Elmanyayê lê seyaheta xwe şemirand
mişawre kiriye, qerar daye, lê tirkan jî dixwest ew temamî teslîm bibe, neheqî û zilma li kurdan, qatilên….

20-2-2007 nûçe wilo dest pê dike: Ewil wezîrê derve yê tirkan.
Ziyareta Abdullah Gulî zêde giring nehat hesabkirin, ji ber dihat zanîn ko Yaşar Buyukanit dê here Emerîkayê û têt zanîn ko li Tirkiyeyê hakimê mitleq esker û hêzên çekdarên tirk in. midaxeleyeka eskerî

Herweha malpera nefel peyvên Erebî pir bi kar tînin ( 21/2 “Fuad Husen rê li ber dawetnameya DTP girt” ev nivîsiye: divêt dewleta Tirkiyeyê bi awayekê resmî wan dawet bike… peyvên wek .. Mimkin/Îdiayek/Resmî)

Ev malperên hêja û çendeke din jî, mînak bûn ji malperên ragihandinê.
Dixwazim nimûnekê ji malperên mûzîkê jî bînim ziman:
Di malpera daxwaz-kurd ya mûzikê ku beşê wêjeyê jî di nav de çêkirine… Ez rastî beşê Hêlpest hatim!! Û beşê dersên kurdî. Dîsan pûnijîm” gelo xwedyê malperê ji bo kê beşê alfabayê sazkirye!?

Hêjano! Hawara mîr Celadet hate bîra min ku di Hawarê de nivîsî bû:
“Malxirabno! ma we ew çend wext nîne ko hun ji bo hînbûna zimanê biyaniyan bi salan dixebitin… Kuro eyb e, şerm e, fihêt e, an hînî zimanê xwe bibin an mebêjin em kurd in. Bê ziman kurdîtî ji me re ne tu rûmet e…”
Wek xwendevanek dibînim ji mafê min e ku gaziya xwe bighênim herkesên vê nerînê bixwênin ji berpirsiyar û rojnamevanan: şaşiyên rêziman û nivîsê gunehek mezine di derheqê zimanê kurdî ya birîndar de. Birînên kurdî zêde mekin hêjano!
Dîsan spasiya we dikim ji bo xebata we.